Türk Medeni Kanunu m. 166/3 gereği evlilikleri en az bir yıl sürmüş eşlerden herhangi birisi yahut tarafların her ikisi birlikte anlaşmalı boşanma talebi ile mahkemeye başvurabilir. Bu durumda eşlerin birlikte mahkemeye başvurması ya da bir eşin diğerinin davasını kabul etmesi hâlinde, evlilik birliği temelinden sarsılmış sayılır. Bu hâlde boşanma kararı verilebilmesi için, hâkimin tarafları bizzat dinleyerek iradelerinin serbestçe açıklandığına kanaat getirmesi ve boşanmanın malî sonuçları ile çocukların durumu hususunda taraflarca kabul edilecek düzenlemeyi uygun bulması şarttır. Dolayısı ile taraf vekillerinin duruşmada hazır olması tek başına anlaşmalı boşanma protokolüne istinaden boşanmaya ilişkin hüküm kurulması için yeterli olmayıp, tarafların da duruşmada hazır edilmeleri gerekmektedir.
Hâkim, tarafların ve çocukların menfaatlerini göz önünde tutarak bu anlaşmada gerekli görülen değişiklikleri yapabilir. Bu değişikliklerin taraflarca da kabulü hâlinde boşanmaya hükmolunur. Anlaşmalı boşanma davası genel olarak dava açılmadan önce düzenlenmiş bir anlaşmalı boşanma protokolü ile birlikte açılır. Bununla birlikte çekişmeli olarak açılan boşanma talepli dava devam ederken de taraflar anlaşmalı boşanma protokolü imzalayarak, yargılamanın devam ettiği mahkemeye ibraz ederek boşanma kararı verilmesini talep edebilirler.
Boşanma veya ayrılık davalarında görevli mahkeme Aile Mahkemesidir. Aile Mahkemelerinin bulunmadığı yerlerde görevli mahkeme Asliye Hukuk Mahkemesidir. Yetkili mahkeme ise eşlerden birinin yerleşim yeri veya davadan önce son defa altı aydan beri birlikte oturdukları yer mahkemesidir.
Dava dilekçesinde anlaşmalı boşanma protokolünün ek olarak sunulması yeterli olup, protokol aslının yahut aslı gibidir onaylı örneğinin sunulması gerekmektedir. Bununla birlikte dava açıldıktan sonra da boşanma protokolü düzenlenerek mahkemeye ibraz edilebilir.
Hazırlanmış boşanma protokolünün gerekçeli karara aynen işlenmesi yahut bu kararın mahkeme kararının eki olarak kabul edildiğinin karara yazılması önem arz etmektedir. Bu sebeple bu hususun ayrıca boşanma dava dilekçesinde talep edilmesi ileride yaşanması muhtemel sorunların önlenmesi açısından gereklilik arz etmektedir.
Dava dilekçesi Hukuk Muhakemeleri Kanununda belirtilen şekli unsurlara uygun bir şekilde düzenlenmeli, dava konusu olarak anlaşmalı boşanma talebi açıkça yazılmalıdır. Ayrıca dava dilekçesi ve eklerinin 2 nüsha olarak düzenlenmesi ve bu şekilde görevli ve yetkili mahkemeye teslim edilmesi gerekmektedir.
Anlaşmalı boşanma davası kapsamında verilen kesin karar akabinde tarafların birbirinden evlilik ilişkinden doğan ve gerekçeli kesin kararda yer almayan herhangi bir hak talep etmesi mümkün değildir. Özellikle nafaka, tazminat, mal paylaşımı gibi hususlarda hak kaybı yaşanmaması açısından anlaşmalı boşanma protokolünün ve dava sürecinin avukat yardımı ile takibi elzemdir.
Av. Zeynep Büşra BİLGİN